Toeristenkaart, Er is zoveel te zien!

Historie van Oosternieland

Oosternieland is een oud dijkdorp dat in de middeleeuwen is ontstaan aan de rand van de Fivelboezem. Van de twee haaks op elkaar staande wegen is de noord-zuid lopende arm de oude dijk. Ze heten beide Oosternielandseweg. Het dorp komt voor het eerst in 1403 in de bronnen voor en wordt onder meer ‘In den nyen Lande’ en het ‘Nyeland’ genoemd. Later komt ter onderscheiding van Westernieland het voorvoegsel erbij.

Aan het haaks op het voormalige dijktracé lopende gedeelte is in het midden van de 13e eeuw de aan Sint-Nicolaas gewijde kerk gesticht. Deze is gebouwd op zo’n hoog kerkhof dat het aan de zuidzijde door het hoogteverschil lijkt alsof de kerk op een wierde staat. Het uiterlijk van de kerk is eenvoudig en draagt de sporen van veel verbouwingen. Dit is vooral te zien aan de vensters. De vrijstaande toren is in 1823 gesloopt en een dakruiter moest daarna de klok dragen. De westelijke kerkgevel is twintig jaar later vervangen. Binnen heeft de kerk een overwelving met meloenvormige koepelgewelven voorzien van verrassend kleurige beschilderingen met geometrische patronen.

Op het kruispunt van de Oosternielandseweg met de Battenweg staat een grotendeels blank gestuukte villa van omstreeks 1910 als een baken in het open land. Tegenover de kerk ligt de pastorie van rond 1830, een dwarsgeplaatste middengangswoning met omlijste deur en een aangebouwde schuur. De bebouwing aan de weg bestaat uit een rij woningen en voor de haakse bocht naar het oude dijktracé staat een boerderij met dubbele kapschuur. Ook op de hoek vinden we een boerderij uit vermoedelijk het midden van de 19de eeuw. Aan weerszijden van de voormalige dijk bestaat de vrijstaande bebouwing uit woningen van kort voor en na 1900 en enkele nieuwbouwwoningen, terwijl dichtbij de N46 een kop-rompboerderij met een robuust voorhuis (circa 1905) voorzien van een opvallende portiek te vinden is.

Tekst: © NoordBoek Groningen • Foto: © Peter Karstkarel