Toeristenkaart, Er is zoveel te zien!

Historie van Foxwolde

Tussen Roden en Roderwolde ligt het buurschap Foxwolde. De geschiedenis van Foxwolde gaat terug tot in de middeleeuwen. In het veengebied boven Roden lag een langgerekte zandrug. Vanaf deze hoger gelegen dijk begon men met de ontginning van het veen. Langzamerhand vestigden zich steeds meer boeren en arbeiders langs de dijk en ontstond er lintbebouwing langs de Roderwolderweg. In een oorkonde uit 1313 komt de plaats al voor onder de naam Fokeswolde. Het naamdeel wolde duidt op een bosrijke omgeving, het eerste deel van de naam kan slaan op een persoonsnaam of op het roofdier vos.

Ten oosten van Foxwolde stroomt het gekanaliseerde Peizerdiep richting Hoogkerk.

Monniken of lekebroeders van het klooster in het Groningse Aduard haalden bij Foxwolde potklei uit de bodem, waarvan zij hun kloostermoppen en dakpannen maakten. Deze werd vervolgens afgevoerd via het Peizerdiep. Al in de veertiende eeuw was Foxwolde daardoor betrokken bij overleg tussen een aantal NoordDrentse dorpen en het klooster van Aduard. Er werden afspraken gemaakt over het gebruik van de waterwegen, over de sluis bij Aduarderzijl en over de paden die langs het water lagen.

In de putten die ontstonden door de afgraving van de klei ontstond een bijzondere moerasvegetatie van voornamelijk loofbomen. Een deel is bewaard gebleven en kreeg de naam Kleibosch. Het bos wordt sinds de jaren ’60 van de vorige eeuw beheerd door stichting Het Drentse Landschap. Deze stichting kocht in 1988 ook de vroeg negentiende-eeuwse boerderij Tichelwerk. Deze is gerenoveerd en omgevormd tot beheersboerderij. Tichelwerk is het woord dat men gebruikte voor het winnen van potklei.

Door de ontginningen van het veen ontwikkelde Foxwolde zich van kleine veenkoloniale nederzetting tot agrarisch streekdorp. Het dorp had veel boerderijen waar met akkerbouw en veeteelt geld werd verdiend. De schaalvergroting in de jaren ’60 zorgde, net als elders in Drenthe, voor de sluiting van veel boerenbedrijven. De oorspronkelijke perceelscheidingen in de vorm van houtwallen werden verwijderd en de boerderijen werden omgebouwd tot woonhuis.

Tekst: © Noordboek Drenthe • Foto: © Hendrik van Kampen